Jak podpisać umowę przez maila i na odległość jako umowę elektroniczną z mocą prawną
Większość umów między firmami można zawrzeć wymianą maili. Wyjaśniamy, kiedy mail wystarczy, kiedy prawo wymaga formy pisemnej albo aktu notarialnego i jak zabezpieczyć dowód zawarcia umowy.
Gdy ustalenia z maila mają być dowodem, zamknij je w jednym PDF podpisanym przez obie strony, z datą i śladem audytowym.
1. Wgraj
2. Dodaj strony
3. Wyślij
Zacznij: wgraj dokument po założeniu konta
Plik PDF · do 6 MB · 30 sekund, bez karty
Bez karty płatniczej. Darmowe demo: 3 dokumenty na próbę.
art. 60 KC
wolę można wyrazić w postaci elektronicznej
art. 77(2) KC
forma dokumentowa: dokument i możliwość ustalenia osoby
QES
podpis, któremu art. 78(1) KC przypisuje formę elektroniczną równoważną pisemnej
14 dni
na odstąpienie od umowy na odległość przez konsumenta
Krótka odpowiedź: umowę można zawrzeć mailem zawsze, gdy ustawa ani same strony nie zastrzegły formy szczególnej. Wola stron może być wyrażona „przez ujawnienie tej woli w postaci elektronicznej” (art. 60 KC), a umowa zawarta wymianą maili spełnia co najmniej formę dokumentową (art. 77(2) KC). Mail nie wystarczy tam, gdzie prawo wymaga formy pisemnej pod rygorem nieważności, formy elektronicznej z podpisem kwalifikowanym albo aktu notarialnego.
„Umowa elektroniczna” to nie jest osobna forma w Kodeksie cywilnym. Tym słowem opisuje się kilka różnych sytuacji: umowę zawartą wymianą maili, umowę akceptowaną kliknięciem w sklepie internetowym, PDF podpisany zwykłym lub zaawansowanym podpisem elektronicznym i umowę w formie elektronicznej z podpisem kwalifikowanym. Skutki prawne każdej z nich są inne. Poniżej rozkładamy to na części i podajemy prosty wzór maila, który zamyka ustalenia.
Wzór maila potwierdzającego zawarcie umowy (do skopiowania i pobrania w PDF)
Użyj go, gdy warunki zostały uzgodnione w rozmowie lub w długim wątku, a chcesz jednoznacznie przyjąć ofertę. Wyślij z firmowej skrzynki osoby umocowanej do zawarcia umowy.
PRZYJĘCIE OFERTY I POTWIERDZENIE ZAWARCIA UMOWY
Temat: Przyjęcie oferty nr [numer] z dnia [data]: [przedmiot umowy]
Szanowni Państwo,
działając w imieniu [nazwa firmy], NIP [NIP], jako [funkcja, np. członek zarządu / pełnomocnik], przyjmuję bez zastrzeżeń ofertę [nazwa kontrahenta], NIP [NIP], nr [numer] z dnia [data], dotyczącą [przedmiot umowy].
Potwierdzam uzgodnione warunki:
- Przedmiot: [opis towaru lub usługi, ilość, specyfikacja]
- Wynagrodzenie: [kwota] netto + [stawka] VAT, płatne w terminie [liczba] dni od doręczenia faktury
- Termin realizacji: [data lub harmonogram]
- Miejsce realizacji lub dostawy: [adres]
- Osoby do kontaktu: [imię i nazwisko, e-mail, telefon] po obu stronach
- Pozostałe warunki: [ogólne warunki współpracy z dnia [data] / brak]
Umowa zostaje zawarta z chwilą doręczenia tego maila. Zmiany i wypowiedzenie umowy wymagają formy dokumentowej, np. wiadomości e-mail wysłanej na adresy wskazane w pkt 5.
Proszę o potwierdzenie otrzymania.
[imię i nazwisko]
[stanowisko], [nazwa firmy]
Nie przyjmuj oferty „z drobnymi zmianami”: przyjęcie z zastrzeżeniem to zwykle nowa oferta, a umowa powstaje dopiero po jej akceptacji. Jeśli do umowy należą załączniki (cennik, specyfikacja, OWU), wskaż ich wersję i datę. Przy wyższych kwotach lub dłuższej współpracy lepiej zamiast maila podpisać PDF z pełną treścią umowy przez obie strony.
Ten wzór wysyłasz jako zwykły e-mail z firmowej skrzynki. Jeśli wolisz dokument podpisany przez obie strony, przenieś te warunki do umowy w PDF, usuń zdanie o zawarciu umowy z chwilą doręczenia maila i wyślij ją do podpisu.
Wyślij umowę do podpisuOferta, przyjęcie i chwila zawarcia umowy przez e-mail
Mailowe zawarcie umowy działa według zwykłego schematu oferty i przyjęcia. Oświadczenie złożone mailem jest złożone drugiej stronie z chwilą, gdy wprowadzono je do środka komunikacji elektronicznej tak, że mogła zapoznać się z jego treścią (art. 61 § 2 KC). W praktyce to moment, w którym mail trafia do skrzynki adresata, nie moment jego przeczytania. Umowę poczytuje się za zawartą w chwili otrzymania przez oferenta oświadczenia o przyjęciu oferty (art. 70 § 1 KC).
Szczególne reguły oferty w postaci elektronicznej (obowiązek potwierdzenia jej otrzymania, lista informacji o procedurze zawarcia umowy) nie mają zastosowania do zawierania umów za pomocą poczty elektronicznej i podobnych środków indywidualnego porozumiewania się (art. 66(1) § 4 KC). Dotyczą sklepów i formularzy internetowych, nie korespondencji między handlowcami.
Spory biorą się zwykle nie z formy, tylko z treści: czy odpowiedź „OK, działamy” przyjęła ofertę z ceną z pierwszego maila, czy z poprawionej wersji trzy wiadomości niżej. Dlatego warto kończyć negocjacje jednym mailem z pełnymi warunkami (wzór powyżej) albo jednym PDF-em do podpisu.
Umowa elektroniczna bez podpisu w formie dokumentowej
Do zachowania formy dokumentowej „wystarcza złożenie oświadczenia woli w postaci dokumentu, w sposób umożliwiający ustalenie osoby składającej oświadczenie” (art. 77(2) KC), a dokumentem jest nośnik informacji umożliwiający zapoznanie się z jej treścią (art. 77(3) KC). Mail z firmowej skrzynki, z imieniem, nazwiskiem i stopką spełnia te warunki. Podpis nie jest potrzebny. Szerzej o tej formie piszemy w artykule forma dokumentowa: co to jest, a o umowach zawartych bez jakiegokolwiek podpisu w tekście czy umowa bez podpisu jest ważna.
Słabość maila to dowód, nie ważność. Druga strona może twierdzić, że wiadomość wysłał ktoś bez umocowania albo że załącznik był w innej wersji. PDF podpisany przez obie strony z Kartą Podpisów rozwiązuje oba problemy: wiąże treść ze skrótem SHA-256 i pokazuje, kto, kiedy i z jakiego adresu podpisał. Między przedsiębiorcami nie obowiązują ograniczenia dowodowe z art. 74 KC (art. 74 § 4 KC), więc w sporze B2B liczy się siła przekonywania dowodów, a nie sama forma.
Forma elektroniczna a forma pisemna i sytuacje, gdy mail nie wystarczy
Forma elektroniczna w rozumieniu Kodeksu to oświadczenie w postaci elektronicznej opatrzone kwalifikowanym podpisem elektronicznym; jest ona równoważna formie pisemnej (art. 78(1) KC). Forma pisemna to własnoręczny podpis na dokumencie albo wymiana dokumentów podpisanych przez każdą ze stron (art. 78 § 1 KC). Mail, skan czy zwykły podpis elektroniczny tych form nie spełniają. Różnice opisujemy dokładnie na stronie forma elektroniczna a pisemna.
Czy brak formy unieważnia umowę, zależy od rygoru (art. 73 KC). Przykłady, w których mail nie wystarczy:
- poręczenie: oświadczenie poręczyciela wymaga formy pisemnej pod rygorem nieważności (art. 876 § 2 KC),
- umowa o zakazie konkurencji z pracownikiem: forma pisemna pod rygorem nieważności (art. 101(3) KP),
- umowa zobowiązująca do przeniesienia własności nieruchomości: akt notarialny (art. 158 KC),
- umowa, w której same strony zastrzegły formę pisemną pod rygorem nieważności dla zmian lub wypowiedzenia (art. 76 KC).
Listę typowych umów z podziałem na formy znajdziesz w zestawieniu jakie umowy można podpisać elektronicznie.
Wypowiedzenie umowy e-mailem a forma pisemna
Jeżeli umowę zawarto w formie pisemnej, dokumentowej albo elektronicznej, jej rozwiązanie za zgodą stron, odstąpienie od niej i wypowiedzenie wymagają formy dokumentowej, chyba że ustawa lub umowa zastrzega inną formę (art. 77 § 2 KC). Mailowe wypowiedzenie umowy B2B jest więc co do zasady skuteczne, nawet gdy umowę podpisano na papierze. Wyjątki trzeba sprawdzić w umowie (klauzula o formie pisemnej wypowiedzenia) i w ustawach szczególnych, np. wypowiedzenie umowy o pracę składa się na piśmie (art. 30 § 3 KP).
Szczegóły, dowód doręczenia i wzór opisujemy na stronach wypowiedzenie umowy mailem i wypowiedzenie umowy B2B.
Umowa na odległość z konsumentem
Umowa zawarta przez firmę z konsumentem wyłącznie za pomocą maila, telefonu lub internetu, w ramach zorganizowanego systemu zawierania umów na odległość, to umowa zawarta na odległość (art. 2 pkt 1 ustawy o prawach konsumenta). Dla przedsiębiorcy oznacza to dodatkowe obowiązki:
- potwierdzenie zawarcia umowy na trwałym nośniku (np. PDF w mailu) w rozsądnym czasie, najpóźniej przy dostawie towaru lub przed rozpoczęciem usługi (art. 21 ust. 1),
- prawo konsumenta do odstąpienia od umowy w ciągu 14 dni bez podania przyczyny (art. 27 ust. 1),
- przy usłudze, która ma ruszyć przed upływem tego terminu, wyraźne żądanie konsumenta i przyjęcie przez niego informacji o utracie prawa odstąpienia po pełnym wykonaniu usługi (art. 21 ust. 2).
Podpisany przez konsumenta PDF z pełną treścią umowy i Kartą Podpisów jest wygodnym trwałym nośnikiem i dowodem, że klient złożył wymagane oświadczenia. Przy krótkich zleceniach od klientów indywidualnych zobacz też umowę przez SMS z klientem.
Jak zamknąć ustalenia z maila w podpisanym PDF w podpiszmy
Gdy negocjacje trwały w mailach, przygotuj umowę albo potwierdzenie warunków jako PDF (do 6 MB) i wyślij do podpisu. Dodajesz sygnatariuszy z obu stron (do 15 osób), możesz ustalić kolejność, np. najpierw kontrahent, potem Twój zarząd. Druga strona nie zakłada konta: dostaje link, czyta PDF i podpisuje w przeglądarce. Przy wyższej stawce włącz kod SMS albo weryfikację tożsamości dokumentem: gdy przejdą ją wszyscy sygnatariusze, dokument otrzymuje poziom podpisu zaawansowanego. Każdy dostaje PDF z Kartą Podpisów. To nadal nie jest podpis kwalifikowany, więc do umów z listy powyżej potrzebny jest papier, QES albo notariusz.
Typowe błędy przy umowach mailowych: przyjęcie oferty przez osobę bez umocowania (zobacz kto może podpisać umowę w imieniu firmy), brak wskazania wersji załączników, akceptacja z prywatnej skrzynki i milczenie traktowane jako zgoda. Milczenie co do zasady nie zawiera umowy. Wyjątek dotyczy przedsiębiorcy, który dostał ofertę od kontrahenta, z którym pozostaje w stałych stosunkach gospodarczych: brak niezwłocznej odpowiedzi poczytuje się wtedy za przyjęcie oferty (art. 68(2) KC). Na niechciane oferty stałych partnerów trzeba więc odpisać.
Jak podpiszmy pomaga zamknąć umowę zawartą mailowo
Jeden dokument z pełną treścią zamiast wątku kilkudziesięciu maili.
Treść związana z podpisem
Skrót SHA-256 pokazuje, że podpisano dokładnie ten PDF, z tymi załącznikami.
Kto podpisał i kiedy
Karta Podpisów z imieniem i nazwiskiem, e-mailem, IP i znacznikami czasu.
Silniejsza identyfikacja
Kod SMS wiąże podpis z numerem telefonu, a weryfikacja dowodu potwierdza tożsamość, gdy stawka jest wysoka.
Bez konta po drugiej stronie
Kontrahent podpisuje z linku w mailu, na komputerze albo telefonie.
Od maila do podpisanej umowy
Cztery kroki, gdy ustalenia są już uzgodnione.
Przeciągnij PDF
Spisz ustalenia
Przenieś warunki z wątku do umowy albo potwierdzenia warunków w PDF.
Dodaj sygnatariuszy
Osoby umocowane po obu stronach, opcjonalnie w ustalonej kolejności.
Złóż podpis · rysowany
PodpisanoZbierz podpisy
Druga strona podpisuje w przeglądarce albo odrzuca z uzasadnieniem.
Zachowaj PDF
Podpisany dokument z Kartą Podpisów trafia do obu stron.
Kiedy firmy zawierają umowy mailowo
Zamówienia i oferty B2B
Akceptacja oferty handlowej, zamówienie towaru, zlecenie usługi.
Współpraca z freelancerami
Krótkie zlecenia, w których warunki mieszczą się w jednym mailu.
Usługi dla konsumentów
Umowy na odległość z potwierdzeniem na trwałym nośniku.
Pytania o umowę elektroniczną i mailową
Jak podpisać umowę przez maila?
Jak podpisać umowę na odległość?
Czy umowa zawarta mailem jest ważna?
Czy umowa elektroniczna musi mieć podpis?
Czy mogę wypowiedzieć umowę B2B mailem?
Kiedy umowa mailowa zostaje zawarta?
Czy umowę z konsumentem można zawrzeć mailem?
Powiązane poradniki
Forma elektroniczna a pisemna
Art. 78 i 78(1) KC w praktyce.
Umowa podpisana elektronicznie
Jak wygląda, ile egzemplarzy, od kiedy obowiązuje.
Wypowiedzenie umowy mailem
Forma dokumentowa i dowód doręczenia.
Oferta handlowa z akceptacją online
Akceptacja oferty podpisem zamiast maila.
Jakie umowy można podpisać elektronicznie
Zestawienie umów i wymaganych form.
Ustalenia z maila w jednym podpisanym dokumencie
Wgraj PDF, dodaj kontrahenta i zbierz podpisy z Kartą Podpisów. Bez konta po drugiej stronie.
Wyślij umowę do podpisu