Protokół szkody: wzór przy uszkodzeniu towaru w transporcie

W przewozie krajowym, do którego stosuje się Prawo przewozowe, zasada jest ostra: przyjęcie przesyłki przez uprawnionego bez zastrzeżeń powoduje wygaśnięcie roszczeń z tytułu ubytku lub uszkodzenia (art. 76). Wyjątki są cztery i pierwszy z nich brzmi: szkodę stwierdzono protokolarnie przed przyjęciem przesyłki. Pozostałe to zaniechanie protokołu z winy przewoźnika, wina umyślna lub rażące niedbalstwo przewoźnika oraz szkoda niewidoczna zgłoszona w ciągu 7 dni.

Art. 74 Prawa przewozowego nakłada obowiązek spisania protokołu na przewoźnika: gdy przed wydaniem okaże się, że przesyłka doznała ubytku lub uszkodzenia, przewoźnik niezwłocznie ustala protokolarnie jej stan i okoliczności szkody, także na żądanie odbiorcy, który twierdzi, że przesyłka jest naruszona. Protokół podpisują osoby uczestniczące w ustaleniu stanu. Jeżeli odbiorca nie zgadza się z treścią, może zamieścić zastrzeżenie z uzasadnieniem, a przy odmowie podpisu przewoźnik wpisuje fakt i przyczynę odmowy. Odbiorca dostaje egzemplarz protokołu bezpłatnie.

Obowiązek zbadania przesyłki ma też kupujący wobec sprzedawcy: gdy rzecz sprzedaną przesyła się przez przewoźnika, kupujący bada przesyłkę w czasie i w sposób przyjęty przy przesyłkach tego rodzaju, a stwierdziwszy szkodę, dokonuje czynności niezbędnych do ustalenia odpowiedzialności przewoźnika (art. 545 § 2 KC).

Szkoda ukryta w transporcie krajowym

Jeżeli uszkodzenie wyszło dopiero po rozpakowaniu, odbiorca żąda ustalenia stanu przesyłki niezwłocznie po ujawnieniu szkody, nie później niż w ciągu 7 dni od odbioru (art. 74 ust. 3 Prawa przewozowego), i musi udowodnić, że szkoda powstała między przyjęciem przesyłki do przewozu a jej wydaniem (art. 76 pkt 4). Zdjęcia z rozpakowania i nienaruszone opakowanie zewnętrzne to wtedy kluczowe dowody.

Transport międzynarodowy (CMR)

W przewozie międzynarodowym stosuje się Konwencję CMR. Według art. 30 odbiorca, który przyjął towar bez sprawdzenia jego stanu z przewoźnikiem i bez zgłoszenia zastrzeżeń, ma przeciwko sobie domniemanie (do czasu dowodu przeciwnego), że otrzymał towar w stanie opisanym w liście przewozowym. Zastrzeżenia co do widocznych braków lub uszkodzeń zgłasza się najpóźniej przy dostawie, a co do niewidocznych na piśmie w ciągu 7 dni od dostawy, nie licząc niedziel i dni świątecznych. Zastrzeżenie wpisz w liście przewozowym, a protokół dołącz jako dowód. Więcej o samym liście przewozowym na stronie o liście przewozowym CMR.

Protokół szkody u kuriera

Firmy kurierskie działają zwykle jako operatorzy pocztowi i mają własne regulaminy oraz formularze protokołu szkody. Reklamację usługi pocztowej może złożyć nadawca, a adresat wtedy, gdy przesyłka została mu doręczona albo nadawca zrzekł się na jego rzecz roszczeń, najpóźniej 12 miesięcy od nadania (art. 92 Prawa pocztowego). Przy widocznym uszkodzeniu poproś kuriera o spisanie protokołu na miejscu, a jeśli odmówi, sporządź własny protokół ze zdjęciami i opisz odmowę.

Protokół szkody ustala fakty. Roszczenie wobec przewoźnika dochodzi się reklamacją, i w transporcie krajowym to warunek drogi sądowej: dochodzenie roszczeń w sądzie przysługuje uprawnionemu po bezskutecznym wyczerpaniu drogi reklamacji (art. 75 ust. 1 Prawa przewozowego). Reklamację uważa się za bezskuteczną, jeżeli przewoźnik nie zapłacił w ciągu 3 miesięcy od jej doręczenia (art. 75 ust. 2).

Roszczenia z Prawa przewozowego przedawniają się z upływem roku (art. 77 ust. 1), przy uszkodzeniu liczonego od dnia wydania przesyłki, a przy szkodach niewidocznych od dnia protokolarnego ustalenia szkody (art. 77 ust. 3). Wniesienie reklamacji zawiesza bieg przedawnienia do czasu odpowiedzi, najwyżej na okres przewidziany na jej rozpatrzenie (art. 77 ust. 4).

Praktyczna kolejność dla odbiorcy: zastrzeżenie na dokumencie przewozowym, protokół szkody podpisany przez kierowcę, zdjęcia, reklamacja do przewoźnika z protokołem w załączniku, informacja do sprzedawcy lub nadawcy. Jeżeli uszkodzony towar nie nadaje się do sprzedaży, jego zniszczenie udokumentuj osobnym protokołem zniszczenia, najlepiej po oględzinach przewoźnika albo ubezpieczyciela.

Protokół szkody auta albo wynajętego sprzętu sporządza się, gdy rzecz wraca z uszkodzeniem albo gdy do zdarzenia doszło w czasie najmu. Opisz: kiedy i gdzie doszło do szkody według najemcy, zakres uszkodzeń z odniesieniem do protokołu wydania, zdjęcia, stan licznika, informację, czy zdarzenie zgłoszono policji albo ubezpieczycielowi. Porównanie z protokołem wydania rozstrzyga, czy uszkodzenie jest nowe. Wzór protokołu wydania znajdziesz przy protokole zdawczo-odbiorczym samochodu, a zasady kaucji i udziału własnego przy umowie najmu samochodu i umowie najmu sprzętu.

Protokół szkody nie jest oświadczeniem sprawców kolizji ani zgłoszeniem szkody do ubezpieczyciela. Te dokumenty i terminy zależą od konkretnego ubezpieczyciela i polisy, więc sprawdź je w warunkach ubezpieczenia.

Przepisy nie narzucają formy protokołu szkody, więc elektroniczny protokół szkody podpisany zwykłym podpisem elektronicznym (SES) jest ważnym dowodem, a art. 25 ust. 1 rozporządzenia eIDAS zakazuje odmowy skutku prawnego podpisowi tylko dlatego, że jest elektroniczny. Przewoźnik ma prawo do egzemplarza protokołu, a przy podpisie elektronicznym dostaje go automatycznie, razem z Kartą Podpisów.

1. Zrób zdjęcia ładunku, opakowania, plomby i numeru rejestracyjnego pojazdu.
2. Wypełnij wzór, scal protokół i zdjęcia w jeden PDF (do 6 MB) i wgraj do podpiszmy.
3. Dodaj sygnatariuszy: siebie i kierowcę (imię i e-mail, na przykład adres dyspozytora przewoźnika). Kierowca podpisuje na telefonie przy rampie, bez konta.
4. Jeżeli kierowca odrzuci dokument, jego uzasadnienie trafia do Ciebie, a Ty masz zapis, że protokół został mu przedstawiony.

Zlecenie przewozu, na podstawie którego ustalasz odpowiedzialność przewoźnika, podpiszesz tą samą drogą, co opisaliśmy przy zleceniu transportowym.