CMR online: list przewozowy, e-CMR i dokumenty wokół przewozu

Art. 6 ust. 1 konwencji CMR wymienia dane, które list przewozowy powinien zawierać zawsze:

1. miejsce i datę wystawienia listu,
2. nazwę i adres nadawcy,
3. nazwę i adres przewoźnika,
4. miejsce i datę przyjęcia towaru do przewozu oraz przewidziane miejsce jego wydania,
5. nazwę i adres odbiorcy,
6. przyjęte oznaczenie rodzaju towaru i sposób opakowania, a dla towarów niebezpiecznych ich ogólnie uznane oznaczenie,
7. liczbę sztuk, ich znaki szczególne i numery,
8. wagę brutto albo inaczej wyrażoną ilość towaru,
9. koszty związane z przewozem (przewoźne, koszty dodatkowe, cła i inne opłaty),
10. instrukcje wymagane dla formalności celnych i innych,
11. wzmiankę, że przewóz podlega konwencji CMR niezależnie od odmiennych klauzul.

Art. 6 ust. 2 dodaje dane „w razie potrzeby”: zakaz przeładunku, koszty, które bierze na siebie nadawca, kwotę pobrania przy dostawie, zadeklarowaną wartość towaru lub specjalny interes w dostawie, instrukcje co do ubezpieczenia, uzgodniony termin przewozu i wykaz dokumentów wręczonych przewoźnikowi. Ust. 3 pozwala stronom wpisać każdą inną informację. Tak wygląda praktyczne „CMR wzór wypełniony”: numerowane pola standardowego druku odpowiadają właśnie tym danym.

Przy przewozie krajowym list przewozowy reguluje prawo przewozowe. Jego art. 38 ust. 2 wymaga nazwy i adresu nadawcy z jego podpisem, miejsca przeznaczenia i odbiorcy, określenia rzeczy, masy, liczby sztuk, opakowania i oznaczenia oraz innych wskazań wymaganych dla danej umowy. Przy towarach niebezpiecznych (ADR) dochodzą dane wymagane przez umowę ADR, które zwykle wpisuje się w te same pola listu.

Art. 5 konwencji: list przewozowy wystawia się w trzech oryginalnych egzemplarzach podpisanych przez nadawcę i przewoźnika. Pierwszy egzemplarz dostaje nadawca, drugi jedzie z towarem, trzeci zatrzymuje przewoźnik. Podpisy mogą być wydrukowane albo zastąpione stemplami, jeżeli pozwala na to prawo państwa wystawienia. W praktyce druki często mają dodatkowy, czwarty egzemplarz do rozliczeń.

Odbiorca podpisuje egzemplarz towarzyszący przesyłce przy odbiorze, potwierdzając dostawę, i to jest miejsce na zastrzeżenia. Art. 8 nakazuje przewoźnikowi przy przyjęciu towaru sprawdzić dokładność wpisów o liczbie sztuk, znakach i numerach oraz widoczny stan towaru i opakowania. Umotywowane zastrzeżenia wpisuje się do listu. Jeżeli ich nie ma, domniemywa się, że towar i opakowanie były w dobrym stanie i zgadzały się z listem (art. 9).

Przy odbiorze obowiązują terminy z art. 30: zastrzeżenia o szkodzie widocznej najpóźniej przy wydaniu towaru, o szkodzie niewidocznej na piśmie w ciągu 7 dni od dostawy (bez niedziel i świąt), a przy opóźnieniu pisemne zastrzeżenie w ciągu 21 dni od oddania towaru do dyspozycji odbiorcy. Dlatego protokół szkody z naszego wzoru warto sporządzić od razu, a nie po tygodniu.

Protokół dodatkowy do konwencji CMR dotyczący elektronicznego listu przewozowego został sporządzony w Genewie 20 lutego 2008 r. Polska przystąpiła do niego w 2019 r., a zgodnie z oświadczeniem rządowym opublikowanym w Dzienniku Ustaw (2019 r. poz. 1488) protokół obowiązuje wobec Polski od 11 września 2019 r. W prasie branżowej zgłaszano wątpliwości co do trybu tej ratyfikacji, ale formalnie Polska figuruje wśród państw stron protokołu.

Protokół zrównuje elektroniczny list z papierowym, ale stawia wymagania: uwierzytelnienie podpisujących, zachowanie integralności danych i ustalone przez strony procedury dostępu do listu, w tym dla kierowcy i odbiorcy przy rozładunku. W praktyce e-CMR stosuje się w relacjach z państwami, które przyjęły protokół, i przy zgodzie wszystkich uczestników przewozu. W praktyce e-CMR wystawia się na wyspecjalizowanych platformach, często zintegrowanych z systemem TMS przewoźnika i aplikacją kierowcy.

Osobno Unia wdraża rozporządzenie (UE) 2020/1056 o elektronicznych informacjach o przewozie towarów (eFTI), które dotyczy tego, jak organy kontrolne przyjmują dane o przewozie. Nie usuwa ono listu CMR.

Uczciwie o nas: podpiszmy.pl nie jest platformą e-CMR w rozumieniu protokołu. Podpisany u nas PDF nie zastępuje listu CMR w przewozie i nie należy go okazywać zamiast listu przy kontroli drogowej.

Wokół każdego przewozu powstają dokumenty, dla których prawo nie przewiduje szczególnej formy, więc zwykły lub zaawansowany podpis elektroniczny jest wystarczający, a do tego wygodniejszy niż skan:

• umowy przewozu i umowy ramowe z przewoźnikiem: kodeks cywilny nie wymaga dla nich formy szczególnej,
• zlecenia transportowe i ich akceptacje, opisane szerzej na stronie zlecenie transportowe wzór,
• protokoły szkód i reklamacje przewozowe, jak wzór powyżej,
• potwierdzenia dostawy między firmami i protokoły wydania towaru, zobacz protokół zdawczo-odbiorczy,
• umowy ze spedytorem, aneksy stawek, porozumienia o karach i ugody w sporach o fracht.

Przewoźnicy z zagranicy nie zakładają konta. Dostają link e-mailem, podpisują na telefonie w kabinie albo w biurze, a obie strony otrzymują ten sam PDF z Kartą Podpisów. Więcej o umowach z kontrahentami z innych krajów: podpis elektroniczny dla obcokrajowca.

1. Uzupełnij wzór w swoim edytorze, dołącz zdjęcia i skan listu CMR, zapisz całość jako jeden PDF (do 6 MB).
2. Wgraj plik i dodaj sygnatariuszy: odbiorcę, przewoźnika, w razie potrzeby spedytora. Możesz ustawić kolejność, na przykład najpierw odbiorca, potem przewoźnik.
3. Przy sporach o większe kwoty włącz kod SMS albo weryfikację tożsamości. Gdy wszyscy ją przejdą, dokument dostaje poziom podpisu zaawansowanego.
4. Po ostatnim podpisie każdy dostaje PDF z Kartą Podpisów: imię i nazwisko, e-mail, adres IP, znaczniki czasu i skrót SHA-256. Ten plik dołączasz do reklamacji i zgłoszenia do ubezpieczyciela.

Jak ocenić moc takiego podpisu w sporze, opisujemy na stronie moc prawna podpisu elektronicznego.

• Brak zastrzeżeń przewoźnika przy załadunku. Kierowca podpisuje list bez uwag mimo uszkodzonych palet i później odpowiada za stan, którego nie spowodował.
• Szkoda niewidoczna zgłoszona telefonicznie. Art. 30 wymaga zastrzeżenia na piśmie. Telefon do dyspozytora nie wystarczy.
• Szukanie „CMR online za darmo” jako zamiennika e-CMR. Wydruk z generatora to wciąż papierowy list, który trzeba podpisać w trzech oryginałach. Elektroniczny list wymaga platformy zgodnej z protokołem i akceptacji po obu stronach granicy.
• Mylenie listu z umową. List dowodzi umowy i przyjęcia towaru, ale stawkę, termin płatności i kary ustala się w zleceniu albo umowie przewozu.
• Brak podpisu odbiorcy na egzemplarzu przewoźnika. Bez niego trudniej udowodnić dostawę i szybko wystawić fakturę.