Umowa o praktyki absolwenckie: wzór, staż i praktyczna nauka zawodu

Umowa stażowa z urzędu pracy nie jest więc umową, którą firma pisze sama. Staż odbywa się na podstawie umowy zawartej przez starostę z organizatorem stażu i bezrobotnym, według programu przygotowanego przez organizatora (art. 114 ust. 5 ustawy o rynku pracy). Staż trwa od 3 do 6 miesięcy, w szczególnych przypadkach do 12, i może być realizowany zdalnie (art. 114 ust. 3 i 4).

Art. 5 ust. 2 ustawy wymienia elementy obowiązkowe: rodzaj pracy, w ramach której praktykant zdobywa doświadczenie, okres praktyki, tygodniowy wymiar czasu i wysokość świadczenia, jeśli praktyka jest odpłatna. Warto dopisać też:

• opiekuna i program praktyki, bo bez nich trudno wykazać, że to praktyka, a nie praca;
• zasady BHP: podmiot przyjmujący zapewnia bezpieczne i higieniczne warunki na zasadach dotyczących pracowników (art. 6), więc praktykant przechodzi szkolenie wstępne, potwierdzone na karcie szkolenia BHP;
• poufność, zwłaszcza gdy praktykant ma dostęp do danych klientów; wtedy wydaj mu też upoważnienie do przetwarzania danych osobowych.

Z Kodeksu pracy do praktyki stosuje się tylko przepisy o równym traktowaniu, normach i maksymalnym tygodniowym czasie pracy, odpoczynku dobowym i tygodniowym, przerwie w pracy oraz porze nocnej (art. 4). Kolejna umowa z tym samym praktykantem jest możliwa tylko w granicach łącznych 3 miesięcy (art. 5 ust. 5). Od 1 czerwca 2025 r. ustawa pozwala też zawrzeć umowę z niepełnoletnim absolwentem szkoły ponadpodstawowej, który spełnia obowiązek nauki przez praktykę; wtedy umowa może trwać do ukończenia przez niego 18 lat, a pracodawca może dostać dofinansowanie 250 złotych za każdy pełny miesiąc praktyki zrealizowanej w wymiarze co najmniej 120 godzin (art. 5 ust. 4a i art. 7a).

Ustawa mówi o pisemnej umowie o praktykę absolwencką (art. 5 ust. 1) i o rozwiązaniu umowy na piśmie (art. 5 ust. 6). Forma pisemna to podpis własnoręczny albo kwalifikowany podpis elektroniczny (art. 78 i 78(1) KC). Zwykły i zaawansowany podpis elektroniczny, także nasz, jej nie spełniają. Ustawa nie zastrzega rygoru nieważności, więc umowa podpisana inaczej nie jest z tego powodu nieważna, ale nie ma formy, której wymaga przepis. Dlatego samą umowę i jej rozwiązanie zalecamy podpisać odręcznie.

Wokół umowy jest sporo dokumentów bez wymogu formy, które wygodnie podpisać online: program praktyki, harmonogram, potwierdzenie zapoznania z przepisami BHP (art. 237(4) § 3 KP dopuszcza postać elektroniczną), oświadczenie o zapoznaniu z regulaminem, zobowiązanie do poufności, lista obecności. Zaświadczenie z art. 7 ustawa każe wystawić na piśmie, więc wydaj je na papierze albo z podpisem kwalifikowanym.

Uczeń branżowej szkoły, który uczy się zawodu u pracodawcy, jest pracownikiem młodocianym zatrudnionym na podstawie umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego. Umowa określa rodzaj przygotowania (nauka zawodu albo przyuczenie), czas i miejsce, sposób dokształcania teoretycznego i wynagrodzenie (art. 195 § 1 KP). Młodociany może ją zawrzeć i rozwiązać bez zgody rodziców (art. 22 § 3 KP).

Pracodawca może wypowiedzieć taką umowę tylko z przyczyn z art. 196 KP: niewypełnianie obowiązków mimo środków wychowawczych, upadłość lub likwidacja, reorganizacja uniemożliwiająca naukę, nieprzydatność do zawodu. Te ograniczenia przyjmuje się jako ochronę młodocianego przed pracodawcą, więc uczeń wypowiada umowę na zasadach ogólnych dla umowy na czas nieokreślony (art. 194 KP), a oświadczenie o wypowiedzeniu składa na piśmie (art. 30 § 3 KP). Wypowiedzenie umowy o praktyki przez ucznia powinno zawierać:

1. miejscowość i datę;
2. dane ucznia i pracodawcy;
3. zdanie: „Wypowiadam umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego zawartą w dniu [data], z zachowaniem okresu wypowiedzenia wynoszącego [okres]”;
4. własnoręczny podpis ucznia.

Po ustaniu zatrudnienia pracodawca wydaje świadectwo pracy (art. 97 KP), bo młodociany był pracownikiem. Wypowiedzenie praktyki absolwenckiej wygląda inaczej: przy praktyce nieodpłatnej umowę rozwiązuje się na piśmie w każdym czasie, a przy odpłatnej z 7-dniowym wypowiedzeniem.

1. Wgraj PDF z programem praktyki, harmonogramem i oświadczeniami (do 6 MB).
2. Dodaj sygnatariuszy: praktykanta, opiekuna i osobę z kadr, w wybranej kolejności.
3. Praktykant podpisuje na telefonie przed pierwszym dniem, bez zakładania konta.
4. Każdy dostaje PDF z Kartą Podpisów. Przy kilku praktykantach z jednego naboru użyj masowej wysyłki: każdy dostaje własny egzemplarz.

Umowę o praktykę i wypowiedzenie przygotuj ze wzoru powyżej, wydrukuj i podpisz odręcznie.

• Praktyka zamiast umowy o pracę. Praktykant wykonuje zwykłą pracę na etacie bez opiekuna i programu. Przy kontroli może to zostać uznane za stosunek pracy.
• Przedłużanie praktyki ponad 3 miesiące. Kolejna umowa z tym samym praktykantem mieści się tylko w łącznym limicie.