Cesja wierzytelności: wzór umowy przelewu i zawiadomienia dłużnika

Zgoda dłużnika jest wyjątkiem. Potrzebujesz jej, gdy umowa z dłużnikiem zawiera zakaz cesji albo wymaga zgody na przelew. Taki zakaz jest częsty w ogólnych warunkach dużych odbiorców i w umowach z zamawiającymi publicznymi. Dla wierzytelności stwierdzonej pismem działa jednak ochrona nabywcy: zastrzeżenie, że przelew wymaga zgody dłużnika, jest skuteczne wobec nabywcy tylko wtedy, gdy pismo zawiera wzmiankę o tym zastrzeżeniu, chyba że nabywca o nim wiedział (art. 514 KC).

Praktyczna rada dla nabywcy: zanim kupisz fakturę, poproś o umowę, na podstawie której ją wystawiono, i sprawdź ją pod kątem zakazu cesji. Oświadczenie w § 2 wzoru przenosi ryzyko na zbywcę, ale nie zastąpi lektury umowy.

Art. 511 KC stanowi: jeżeli wierzytelność jest stwierdzona pismem, przelew tej wierzytelności powinien być również pismem stwierdzony. Przepis nie przewiduje rygoru nieważności, więc w powszechnie przyjmowanej wykładni jest to forma pisemna dla celów dowodowych. Skutek niezachowania: w sporze sąd może nie dopuścić dowodu ze świadków i przesłuchania stron na fakt dokonania przelewu (art. 74 § 1 KC). W stosunkach między przedsiębiorcami tej sankcji się nie stosuje (art. 74 § 4 KC).

Z tego wynika praktyczny podział:

• Cesja między dwiema firmami, np. sprzedaż faktury: umowę podpiszesz naszym podpisem, a Karta Podpisów z adresem e-mail, IP, czasem i skrótem SHA-256 jest dobrym dowodem jej zawarcia.
• Cesja z udziałem osoby prywatnej i wierzytelnością z pisemnej umowy: formy pisemnej nasz podpis nie spełnia. Umowa będzie ważna, ale w sporze możesz mieć ograniczenia dowodowe. Bezpieczniej podpisać ją odręcznie lub podpisem kwalifikowanym.
• Zgoda dłużnika na subrogację z art. 518 § 1 pkt 3 KC musi być wyrażona na piśmie pod nieważnością. To nie jest zwykła cesja i online jej nie podpiszesz.

Umowa przenosi wierzytelność bez udziału dłużnika, ale dopóki zbywca nie zawiadomi dłużnika, zapłata do rąk poprzedniego wierzyciela ma skutek wobec nabywcy, chyba że dłużnik wiedział o przelewie (art. 512 KC). Dłużnikowi przysługują wobec nabywcy wszystkie zarzuty, które miał wobec zbywcy w chwili dowiedzenia się o przelewie (art. 513 § 1 KC), a w określonych warunkach także potrącenie wierzytelności przysługującej mu wobec zbywcy (art. 513 § 2 KC).

Dlatego zawiadomienie trzeba wysłać szybko i tak, żeby dało się udowodnić jego doręczenie. Zawiadomienie wysłane w podpiszmy do potwierdzenia odbioru przez dłużnika zostawia zapis czasu otwarcia i potwierdzenia na Karcie Podpisów. Jeżeli dłużnik ma zyskać ochronę z art. 515 KC, której warunkiem jest pisemne zawiadomienie od zbywcy, wyślij je dodatkowo listem poleconym.

Cesja faktury to najprostszy przypadek: przedmiotem jest konkretna wymagalna kwota. Zbywca odpowiada za to, że wierzytelność mu przysługuje, a za wypłacalność dłużnika tylko wtedy, gdy przyjął taką odpowiedzialność (art. 516 KC). W § 2 wzoru wybierasz wariant.

Faktoring nie jest odrębnie uregulowany w Kodeksie cywilnym. To umowa ramowa, w ramach której faktor nabywa kolejne faktury na podstawie przepisów o przelewie. Faktoring pełny oznacza przejęcie ryzyka niewypłacalności przez faktora, niepełny pozostawia je u zbywcy.

Cesja na zabezpieczenie (powiernicza) przenosi wierzytelność na bank lub kontrahenta tylko do czasu spłaty długu, po czym następuje cesja zwrotna. Cesja wierzytelności przyszłej jest w orzecznictwie dopuszczalna, jeżeli wierzytelność da się oznaczyć, np. przez wskazanie umowy, z której powstanie.

Uwaga na pojęcie „cesja długu”. Przeniesienie długu to przejęcie długu (art. 519 KC), a umowa o przejęcie długu i zgoda wierzyciela wymagają formy pisemnej pod nieważnością (art. 522 KC). Opisaliśmy to na przykładzie leasingu w tekście czy cesję leasingu można podpisać elektronicznie.

Zbycie wierzytelności po doręczeniu pozwu nie ma wpływu na dalszy bieg sprawy. Nabywca może wejść na miejsce zbywcy tylko za zgodą strony przeciwnej (art. 192 pkt 3 KPC).

Gdy wierzytelność ma już tytuł egzekucyjny, np. prawomocny nakaz zapłaty, nabywca potrzebuje klauzuli wykonalności na swoją rzecz. Sąd nada ją, gdy przejście uprawnienia zostanie wykazane dokumentem urzędowym lub prywatnym z podpisem urzędowo poświadczonym (art. 788 § 1 KPC). W praktyce oznacza to podpisy poświadczone przez notariusza. Takiej umowy cesji nie podpisuj online, bo nie przejdzie przez sąd na etapie klauzuli.

Scal umowę, fakturę i umowę źródłową w jeden PDF. Dodaj osoby reprezentujące cedenta i cesjonariusza, ustaw kolejność. Przy nowym kontrahencie włącz kod SMS albo weryfikację tożsamości. Po podpisaniu wyślij dłużnikowi zawiadomienie jako osobny dokument do podpisu przez cedenta albo do potwierdzenia odbioru przez dłużnika. Każdy dokument dostaje Kartę Podpisów, którą w razie sporu sprawdzisz w walidatorze. Przy windykacji tej samej faktury przyda się też ugoda z uznaniem długu.